Osobisty plan finansowy to dobry pomysł na początek roku, który sprzyja wszelkim zmianom w życiu. Jedną z rzeczy do, których chciałbym Ciebie gorąco zachęcić jest „strategiczne” podejście do swoich finansów osobistych i i opracowanie planu finansowego na kolejny rok. Ja to robię od dobrych kilku lat i jest to dla mnie ważny element zarządzania własnymi finansami osobistymi. Wykorzystując „noworoczny entuzjazm” warto zainteresować się również tym elementem osobistej „higieny finansowej”. 

Czym jest dla mnie plan finansowy?

Plan finansowy to kolejny, po budżecie domowym, element zarządzania finansami osobistymi. Plan finansowy to zestawienie planowanych dochodów i wydatków na dłuższy okres (u mnie rok kalendarzowy). Plan finansowy nie jest „budżetem domowym” czyli sporządzanym systematycznie zestawieniem dochodów i wydatków, który opisywałem rok temu.

WPIS >>> Jak prowadzić budżet domowy? – mój sposób na „ogarnięcie” domowych finansów

Plan finansowy nie wymaga systematycznej, cotygodniowej pracy, tak jak budżet domowy. Plan finansowy zazwyczaj sporządzam na przełomie roku kalendarzowego. W tym wpisie dzielę się moimi doświadczeniami dotyczącymi tego w jaki sposób go przygotować. Gorąco zachęcam również do lektury wpisu dotyczącego prowadzenia budżetu domowego.

Co wchodzi w skład planu finansowego?

Proces planowania finansowego wygląda następująco:

  • planowanie dochodów
  • planowanie wydatków
  • analiza wyników
  • powrót do planowania dochodów albo wydatków

Plan finansowy: schemat planowania
Sam proces planowanie finansowego trzeba powtarzać do osiągnięcia zadowalających wyników lub do momentu, w którym dochodzimy do wniosku, że trzeba podjąć jakieś istotne życiowo decyzje. Mam na myśli np. konieczność uzyskania dodatkowych dochodów, istotne ograniczenia wydatków lub wypracowanie zadowalającej nadwyżki finansowej.

Kiedy sporządzać plan finansowy?

Jest kilka sytuacji, kiedy warto to zrobić:

  •  na początku nowego roku kalendarzowego – taki termin dotyczy większości osób, ale jeśli funkcjonujesz według jakiegoś specyficznego kalendarza zawodowego (jesteś np. rolnikiem albo nauczycielem) dobrym momentem będzie taki, kiedy podejmujesz strategiczne dochody dotyczące dochodów w ciągu najbliższych 12 miesięcy
  • utrata pracy i związana z tym utrata dochodów
  • istotne zmniejszenie dotychczasowych dochodów
  • istotna zmiana sytuacji życiowej (np. kolejne dziecko, zmiany w związku itp.) – choć w tym przypadku planowanie może być trudne

Co ciekawe, w przypadku pozytywnych zmian we własnych finansach (czyli istotnego wzrostu dochodów) warto jak najdłużej starać się funkcjonować według starych zasad. Zjawisko inflacji stylu życia, czyli dopasowywania się wydatków do rosnących dochodów prędzej czy później nas dotknie, ale warto jak najbardziej opóźnić ten moment i wykorzystać dodatkowe dochody do zbudowania dodatkowych oszczędności.
Popatrzmy po kolei w jaki sposób planować poszczególne elementy własnych finansów na nadchodzący rok.

Plan finansowy: zaplanuj swoje dochody

Najłatwiej jest jest, jeśli mamy stałe dochody – czyli umowę o pracę, a do tego otrzymujemy od pracodawcy kwotę którą można w łatwy sposób przewidzieć. Trudniej będzie, jeśli mamy dochody nieregularne, jesteśmy freelancerem lub przedsiębiorcą. W tych trudniejszych przypadkach warto najlepiej bazować na dochodach z wcześniejszych okresów, jeśli takie dane są dostępne. Jeśli nie ma takiej możliwości, trzeba coś założyć a potem skonfrontować z planowanym poziomem wydatków.
Samodzielne obliczenie pensji netto wypłacanej na rękę na podstawie pensji brutto jest bardzo ciekawym ćwiczeniem intelektualnym, ale najprościej będzie skorzystać z gotowych kalkulatorów, które uwzględniają najważniejsze kwestie (skala podatkowa, składki ZUS, zdrowotne, podatek PIT, koszty uzyskania przychodu).

Ja dodatkowo jeszcze robię prognozę PIT-u za wcześniejszy rok, co wynika z tego, że wpisuję dochody jako kwotę netto otrzymywaną od pracodawcy (pomijam podatek PIT i ubezpieczenie społeczne). Przy takim podejściu zwrot nadpłaty podatku można potraktować jako dodatkowy dochód. Z kolei konieczność dopłaty podatku można potraktować jako „ujemny” dochód.

Przykładowa lista rodzajów dochodów, do uwzględniania w tej kategorii:

  • dochody z pracy (jednej lub dwóch osób, jeśli plan finansowy dotyczy rodziny)
  • emerytura
  • renta
  • dochody z własnej firmy
  • dodatkowe źródła dochodu
  • zasiłki, jeśli takie dostajesz
  • wypłaty z 500+
  • dochody z najmu nieruchomości
  • dochody z dopłat rolnych
  • dochody z inwestycji

Listę możliwych źródeł dochodów można pewnie ciągnąć długo, ale na pewno sam znasz najlepiej swoją osobistą sytuację. Zresztą zaplanowanie dochodów jest dużo łatwiejsze niż zaplanowanie wydatków…

Plan finansowy dla właściciela firmy

Na koniec dwie bardzo ważne uwagi. Pierwsza z nich to taka, że ten sposób planowania dotyczy finansów osobistych, nie firmowych. W przypadku prowadzenia firmy warto trzymać się fundamentalnej zasady rozdzielanie wydatków firmowych i osobistych. Najłatwiej to osiągnąć prowadząc rozliczenia firmowe i osobiste na oddzielnych rachunkach bankowych orz wypłacając sobie miesięczną „pensję”.

Plan finansowy w związku – razem czy osobno

Zdecydowanie razem. Najlepiej, jeśli razem również prowadzicie wspólny domowy. Jeśli jednak nie macie wspólnego budżetu domowego, warto się jednak wspólnie zastanowić na dochodami i wydatkami w nadchodzącym roku.
Obydwa tematy, tutaj jedynie zasygnalizowane, zasługują jednak na rozwinięcie w postaci osobnych wpisów…

Plan finansowy: zaplanuj swoje wydatki

Wydatki planuję zgodnie ze schematem budżetu domowego, który systematycznie prowadzę. Opisywałem już wcześniej zasady którymi się w tym kieruję.

WPIS >>> Jak prowadzić budżet domowy? – moje rady w jaki sposób dobrze podzielić wydatki na kategorie i je potem zapisywać

Takie same zasady stosuję w planowaniu finansowym, co daje mi ogromna korzyść w postaci dobrze posegregowanych danych z poprzedniego roku, na podstawie których mogę planować.
Wyróżniam 6 głównych kategorii wydatków. W głównych kategoriach wyróżniam dodatkowe podkategorie, których w sumie jest kilkadziesiąt i ich liczba zbliża się do setki. Poniżej podaję swoją listę kategorii i podkategorii, wzbogaconą o podkategorie, których ja nie stosuję, ale mogą okazać się użyteczne dla czytelników. Można je potraktować jako sugestię o czym warto pomyśleć w trakcie planowania finansów na kolejny rok.

Dodałem również podział wydatków na stałe, cykliczne i nieplanowe. Poniżej wyjaśniam co przez to rozumiem i jak planować wydatki dla poszczególnych typów.

Jak planować poszczególne rodzaje wydatków

Wydatki „stałe”

Część wydatków będzie ponoszona co miesiąc, mniej więcej w tej samej wysokości (wydatki stałe). Te najłatwiej zaplanować, bo wystarczy przeanalizować wydatki z poprzedniego miesiąca, żeby je wychwycić i wiarygodnie oszacować.

Przykłady: rachunek za komórkę, internet, codzienne wydatki na zakupy

Wydatki „cykliczne”

Część wydatków pojawia się tylko co jakiś czas, ale jesteśmy w stanie określić zarówno kwotę, jak i termin wydatku.

Przykłady: ubezpieczenie samochodu lub mieszkania, planowe wakacje, prezenty gwiazdkowe

Wydatki „nieplanowe”

Jest rodzaj wydatków, które są trudne do zaplanowania na konkretny miesiąc, ale z wiadomo, że z dużym prawdopodobieństwem je poniesiemy. Nie da się przewidzieć kwot na poszczególne miesiące.
W tym przypadku planuję stałą kwotę na każdy miesiąc. Jest ona zazwyczaj oparta na wydatkach z danej podkategorii za poprzedni rok. Co miesiąc w planie wydatków jest ujęta 1/12 planowanych rocznych wydatków. Nie w każdym przypadku to się sprawdzi. Nad wydatkami tego rodzaju warto się zastanowić przez dłuższą chwilę, bo to właśnie one mogą mieć najbardziej negatywny wpływ na finanse w ciągu roku

Przykłady: ubrania, wydatki związane z potrzebami dzieci, prezenty dla innych, doraźna opieka lekarska, dentysta

Zdjęcie: schemat narysowany na tablicy. Jak zrobić plan finansowy.

Planowanie wydatków – kategoria „Życie”

Jeśli mamy dane z budżetu domowego, ta kategoria będzie stosunkowo łatwa do zaplanowania. Można założyć pewien wzrost w stosunku do poprzedniego roku z uwagi na tradycyjną inflację oraz tzw. „inflację stylu życia”.

W ramach wydatków na życie możesz uwzględnić następujące kategorie:

  • żywność – można ta kategorię rozbić oczywiście na bardziej szczegółowe, jeśli masz taką potrzebę
  • inne codzienne zakupy
  • posiłki „na mieście”, w kantynie pracowniczej, od „Pana Kanapki”…
  • chemia gospodarcza
  • komunikacja
  • lekarstwa
  • higiena osobista

Najlepiej, jak kategorie w ramach których planujesz, są zgodne z kategoriami jakich używasz przy prowadzeniu codziennego budżetu domowego.

Planowanie wydatków – kategoria „Opłaty”

To jest najłatwiejsza część planu, bo kwoty stałych opłat da się z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć. Warto jednak popatrzeć na nadchodzący rok trochę szerzej i jeśli wiemy, że w jakimś miesiącu roku poniesiemy jakąś obowiązkową opłatę – od razu ją tu uwzględnić. Przykładem może być np. coroczna ofiara na tzw. kolędę albo np ubezpieczenie mieszkania.

Opłaty – wydatki stałe:

  • czynsz za wynajem mieszkania
  • czynsz do wspólnoty/spółdzielni mieszkaniowej
  • prąd
  • gaz
  • alarm
  • internet
  • telefon stacjonarny
  • telefon komórkowy
  • telewizja
  • ubezpieczenie na życie
  • płatna opieka zdrowotna
  • woda zimna
  • woda ciepła
  • kanalizacja/wywóz szamba
  • śmieci

Opłaty – wydatki cykliczne:

  • ogrzewanie domu
  • podatek od nieruchomości
  • przegląd kominiarski
  • ubezpieczenie domu
  • kolęda

Opłaty – wydatki nieplanowe:

  • dokumenty

Dodam jeszcze, że u mnie wszystkie wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości są rozbite osobno, co wynika z tego, że mieszkam w domu jednorodzinnym. Jeśli mieszkasz w mieszkaniu w bloku – wiele z tych podkategorii jest ujętych w czynszu dla wspólnoty albo spółdzielni.

Planowanie wydatków – kategoria „Rozrywka”/”Kieszonkowe”/”Hobby”

Tu po prostu trzeba coś założyć, jeśli stosujesz tego rodzaju kategorię wydatków. Dodam też, że jest to najłatwiejsza do zredukowania kategoria wydatków. Przynajmniej na papierze, bo w rzeczywistości może się to okazać dużo bardziej skomplikowane.

Planowanie wydatków – kategoria „Transport”

Kwota wydawana na benzynę czy bilety miesięczne jest stosunkowo łatwa do zaplanowania. Szczegółowo możesz również zaplanować wydatki na przeglądy, ubezpieczenie czy zmianę opon.
Pewną niewiadomą jest kwota, jaką trzeba będzie wydać na naprawę samochodu (samochodów), jeśli użytkujesz pojazd, który nie jest na gwarancji. Ja patrzę na kwotą wydatków tego rodzaju za ostatnie lata, szacuję kwotę na kolejny rok i na każdy miesiąc planuję 1/12 wydatków rocznych.

Transport – wydatki stałe:

  • benzyna

Transport – wydatki cykliczne:

  • ubezpieczenie OC (obowiązkowe)
  • ubezpieczenie AC (nieobowiązkowe)
  • zmiana opon letnie/zimowe
  • przegląd techniczny
  • planowe przeglądy i serwis

Transport – wydatki nieplanowe:

  • naprawy
  • opłaty autostradowe

Przypomnę jeszcze, że podział wydatków na powyższe podkategorie prowadzę w podziale na każdy pojazd osobno:)

Poza tym można jeszcze wyróżnić dodatkowe podkategorie związane z transportem publicznym (lub w kategorii „życie” – zależy od Twoich preferencji):

  • bilety miesięczne
  • bilety pkp
  • bilety komunikacji miejskiej

Planowanie wydatków – kategoria „Kredyty”

Ta kategoria jest również łatwa do zaplanowania. Być może masz nawet szczegółowy harmonogram płatności rat kredytu od swojego banku. Po prostu przepisz go do planu finansowego.
Dodatkowo możesz tutaj uwzględnić opłaty na ubezpieczenie nieruchomości (wydatek cykliczny) do kredytu hipotecznego, jeśli chcesz je ująć w tej kategorii.

Planowanie wydatków – kategoria „Inne”

Ta kategoria jest zdecydowanie najtrudniejsza do zaplanowania. Tu wpadają wszelkie wydatki, których nie da się przypisać do żadnej z wcześniejszych kategorii.

Inne – wydatki stałe:

Inne – wydatki cykliczne:

  • wyjazdy – wakacje letnie/zimowe
  • wyjazdy – weekend
  • wyjazdy – dzieci
  • edukacja
  • imprezy rodzinne
  • imprezy dla znajomych (np urodziny, przyjęcie komunijne..)

Inne – wydatki nieplanowe:

  • dom – drobiazgi do urządzania wnętrza
  • sport
  • prezenty dla innych
  • dentysta
  • ortodonta
  • dziecko – wydatki
  • prezenty dla dzieci
  • komputer
  • sprzęt rtv
  • sprzęt agd
  • ubrania
  • dokumenty/formalności
  • zdrowie
  • uroda (fryzjer, kosmetyki. kosmetyczka)
  • sprzęt
  • utrzymanie ogrodu
  • darowizny na cele charytatywne
  • … i tak dalej.

Tą listę musisz oczywiście dostosować do tego, na co wydajesz swoje pieniądze. To zależy już tylko od Ciebie, Twoich potrzeb i Twojego stylu życia.

Jeśli widzisz jakieś inne kategorie wydatków, które mógłbym uwzględnić – napisz proszę w komentarzu.

Zdjęcie: planowanie finansów - komputer, notatki, wykresy

Plan finansowy a budżet domowy

Jak pewnie już się zorientowałeś, planując finanse na kolejny rok głównie bazuję na wydatkach z poprzedniego roku. Oznacza to, że podstawą planowania jest systematycznie (co tydzień) prowadzony budżet domowy. Bez danych, które zbieramy analizując rzeczywiste wydatki, planowanie finansowe byłoby właściwie „wróżeniem z fusów”. Oczywiście zdarzają się niespodziewane wydatki, ale z czasem poziom zaskoczeń w prywatnych finansach mocno spada.
Gdybym miał Ci doradzić, czy lepiej przygotować plan finansowy na 2019 rok, czy zacząć zapisywać i analizować swoje wydatki, to nie mam żadnych wątpliwości. Priorytetem powinno być prowadzenie budżetu domowego. Systematycznie prowadzony budżet domowy będzie również sprawdzeniem, na ile realistyczne były założenia, które przyjęliśmy tworząc plan finansowy. Sam plan finansowy, bez późniejszej weryfikacji, jest jednak trochę taką „sztuką dla sztuki”.

Zapraszam do utrzymywania kontaktu z blogiem. Możesz to zrobić w następujący sposób:
– zapisać się na newsletter
– polubić na Facebooku fanpage bloga
– obserwować moje konto na Twitterze

Zatem przyjmij ode mnie życzenia (dość spóźnione:) wszystkiego dobrego w 2019 roku, w szczególności w sferze zdrowia i życia rodzinnego. I oczywiście w sferze zarządzania własnymi finansami osobistymi, oszczędnościami i inwestycjami.